TL;DR: AI Act to unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji. Dla większości firm kluczowe są obowiązki transparentności z art. 50 wchodzące 2 sierpnia 2026: ujawnianie chatbotów, oznaczanie treści AI i deepfake’ów. Systemy wysokiego ryzyka to osobna, węższa kategoria z późniejszymi terminami. Poniżej harmonogram i konkretna lista działań. {.lead}
AI Act brzmi groźnie, ale dla zwykłej firmy sprowadza się do kilku zdroworozsądkowych zasad. Najważniejsze to oddzielić to, co dotyczy wszystkich (transparentność), od tego, co dotyczy nielicznych (wysokie ryzyko).
Czym jest AI Act?
AI Act (rozporządzenie UE 2024/1689, EUR-Lex) to pierwsze kompleksowe prawo regulujące sztuczną inteligencję w Unii Europejskiej. Dzieli systemy AI według poziomu ryzyka i przypisuje im obowiązki — od niewielkich (transparentność) po rozbudowane (systemy wysokiego ryzyka).
Kogo dotyczy AI Act?
Najczęstsze nieporozumienie: „to dotyczy tylko firm technologicznych”. Nieprawda. AI Act nakłada obowiązki na:
- dostawców — tych, którzy tworzą lub wprowadzają systemy AI na rynek,
- podmioty stosujące — czyli firmy, które AI używają w swojej działalności.
To oznacza, że zwykła firma korzystająca z chatbota, generatora treści czy AI w rekrutacji też ma obowiązki — najczęściej te z art. 50.
Harmonogram AI Act
| Data | Co wchodzi |
|---|---|
| 2 lutego 2025 | Zakaz praktyk niedozwolonych (np. scoring społeczny) |
| 2 sierpnia 2025 | Zasady dla modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI) |
| 2 sierpnia 2026 | Obowiązki transparentności (art. 50) — dotyczą większości firm |
| 2 grudnia 2027* | Systemy wysokiego ryzyka z Aneksu III (*po zatwierdzonym Digital Omnibus) |
| 2 sierpnia 2028* | Systemy wysokiego ryzyka wbudowane w produkty (Aneks I) |
Gwiazdki dotyczą terminów przesuniętych przez Digital Omnibus — pakiet obowiązuje od czerwca/lipca 2026, po ostatecznym zatwierdzeniu przez Radę UE 29 czerwca 2026 r.
Obowiązki transparentności (art. 50) — to dotyczy Ciebie
To sedno dla większości firm. Od 2 sierpnia 2026 r.:
- Chatboty — informuj użytkownika, że rozmawia z AI, zanim zacznie rozmowę.
- Treści generowane przez AI — oznaczaj teksty, grafiki, audio i wideo tworzone z istotnym udziałem AI.
- Deepfake — ujawniaj materiały syntetyczne (np. syntetyczny głos, twarz).
To obowiązki proste do spełnienia — wymagają głównie świadomości i kilku zasad, a nie kosztownych wdrożeń. Sprawdzisz je w bezpłatnej checkliście AI Act.
Druga strona tego samego medalu to rozpoznawanie cudzych treści AI i obrona przed nadużyciami — deepfake’ami, oszustwami głosowymi czy phishingiem z użyciem AI. To osobny temat (wykrywanie i obrona, nie audyt), który rozwija siostrzany serwis counterAI.
Co z systemami wysokiego ryzyka?
To osobna, węższa kategoria (rekrutacja, scoring, biometria, edukacja…). Jeśli podejrzewasz, że Cię dotyczy, przeczytaj systemy AI wysokiego ryzyka. Większości firm to nie dotyczy.
Czego AI Act zakazuje całkowicie?
Najwyższy poziom ryzyka to praktyki zakazane (obowiązują już od lutego 2025). Zwykłej firmy zwykle nie dotyczą, ale warto je znać, by ich nie wdrożyć przez przypadek. Należą do nich m.in.: scoring społeczny obywateli, manipulacyjne techniki wykorzystujące podatności, czy nieuzasadnione rozpoznawanie emocji w miejscu pracy. Jeśli rozważasz narzędzie „oceniające” pracowników lub klientów w nietypowy sposób — sprawdź, czy nie wpada w ten obszar albo w systemy wysokiego ryzyka.
A co z ChatGPT i innymi modelami ogólnymi?
Dostawcy modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI) — jak duże modele językowe — mają własne obowiązki (m.in. dokumentacyjne), które weszły w sierpniu 2025. Dla Twojej firmy jako użytkownika takiego narzędzia oznacza to przede wszystkim, że korzystasz z modelu dostawcy, który sam podlega regulacji — a Twoje obowiązki dotyczą sposobu, w jaki z niego korzystasz (transparentność, dane, polityka AI).
Plan działania na 2026 — 5 kroków
- Zinwentaryzuj narzędzia AI używane w firmie (rejestr systemów AI).
- Wykryj Shadow AI i daj zespołowi bezpieczne zasady (Shadow AI).
- Spisz politykę AI — jedna strona zasad (polityka AI).
- Wdróż transparentność — oznaczanie treści i ujawnianie chatbotów.
- Sprawdź wysokie ryzyko — czy któryś system wpada w kategorię.
Najszybciej przejdziesz przez to z audytem gotowości AI, który zamienia te kroki w konkretny plan dla Twojej firmy.
Materiał informacyjny, nie stanowi porady prawnej.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan przepisów może się zmieniać — w razie wątpliwości skonsultuj się z prawnikiem.